Dr Grzegorz Hoppe

Teoria istoty nauki

PDF

Pobierz PDF

 

Teoria istoty nauki

Dr Grzegorz Hoppe

 

 

Jeżeli chcemy poznać istotę nauki to musimy na samym początku ustalić współzależności pomiędzy jej obszarami. Procesy wynikania jednych obszarów nauki z poprzednich, a także współzależności pomiędzy jej obszarami, to podstawy zrozumienia każdego zjawiska.

Nauką absolutnie pierwotną jest logika formalna. To na niej opierają się wszelkie inne obszary nauki, z niej też wynika najważniejsza nauka formalna jaką jest matematyka.

Matematyka tworzy dostępne z logiki wzorce i systemy. Określa ich własności i bada ich właściwości. W kolejnej fazie dzieli ją samą na część deterministyczną i część probabilistyczną. Determinizm1 matematyczny wyznacza fizykę i chemię, czyli w rzeczywistości nauki o budowie wszechświata.

Fizyka zajmuje się budową wszechświata na poziomie największej ogólności, a także zajmuje się podstawowymi zjawiskami i procesami związanymi z działaniem elementarnych składowych wszechświata, czyli energią i materią 2.

Chemia to już nauka, która zajmuje się wszelkimi złożonymi związkami materii i energii, a także wpływami tych złożonych elementów na siebie nawzajem. Czyni to tak długo, aż dochodzi do najbardziej złożonego ich związku jakim jest pierwsza forma życia. W tym momencie zaczyna się kolejny obszar nauki jakim jest biologia, a ogólnie rzecz ujmując, nauka o istnieniu i działaniu wszelkich form życia3 . W tym momencie kończy się też determinizm, a zaczyna probabilistyka. Zaczynamy wchodzić na obszar nauki, który przestaje być jednoznaczny i który możemy opisać za pomocą matematyki wzorców i formuł, wchodzimy na obszar matematyki, który opisujemy za pomocą możliwych scenariuszy probabilistycznych. To tu kończy się nasze poznanie na poziomie pewności, a zaczyna się poznanie na poziomie prawdopodobieństwa. Od tego momentu możemy mówić tylko, że coś może się zdarzyć z większą lub mniejszą pewnością.

Biologia opisuje czym jest życie samo w sobie, jakie ma cechy pierwotne i jak wygląda jego ewolucja do coraz bardziej skomplikowanych form4 . Zajmuje się procesami cyklu życia od jego narodzin do śmierci. Próbuje wyjaśnić wszelkie związki pomiędzy procesami życiowymi, a także wpływ na te procesy zjawisk fizyki i chemii. W momencie kiedy zaczyna się zajmować najbardziej skomplikowanym procesem życia, czyli działaniem świadomości, jej wyjaśnienia stają się coraz bardziej niedoskonałe. Świadomość, to najbardziej skomplikowane zagadnienie wszechświata. Kiedy zaczynamy się zajmować nią w nauce pojawia się element probabilistyki nielogicznej. Życie świadome, czyli życie, które dokonuje świadomych wyborów własnego postępowania jest w gruncie rzeczy nieopisywalne. Jeszcze trudniej jest, kiedy pojawia się samoświadomość i inteligencja, wówczas mamy do czynienia tylko z możliwym opisem pewnych zagregowanych zjawisk całości populacji danej formy życia i możemy mówić o trendach i możliwych scenariuszach. To tutaj kończy się biologia i przechodzi ona w kolejny obszar nauki jakim są nauki humanistyczne, czyli nauki o działaniu człowieka 5.

Nauki humanistyczne to bardzo szeroki obszar nauk opisujących wszelkie możliwe ludzkie działania, ich procesy decyzyjne, ich efekty, a także wpływ jednych na drugie. To niezmiernie trudny obszar nauki, który nie posiada realnych narzędzi ich opisu ilościowego. Tu zaczyna się opis nauki w sposób jakościowy, subiektywny, niejednoznaczny i dyskusyjny. To obszar nauk, których czas predykcji może być tak krótki, że powinniśmy je zmieniać wielokrotnie w ciągu trwania cyklu życia pojedynczego człowieka. Na dodatek ten czas predykcji ulega permanentnemu skróceniu w miarę zwiększania się wiedzy społeczności ludzkiej. Wszelkie postępy jakie człowiek czyni w poznaniu poprzednich obszarów nauki prowadzą do coraz to nowych odkryć, one zmieniają życie i działanie człowieka, a to z kolei skraca czas predykcji wcześniej odkrytych prawidłowości dotyczących ludzkiego działania. W tych naukach jesteśmy w stałej pogoni, bez możliwości znalezienia się w sytuacji realnego poznania. Pozostaje nam tylko opieranie się na pewnych bardzo ogólnych prawdach i związkach wynikających ze wszystkich poprzednich nauk. W ten sposób dochodzimy do ostatniej nauki jaką jest filozofia.

To filozofia przychodzi nam z pomocą, kiedy nie jesteśmy w stanie poznać ludzkiego działania w oparciu o inne nauki. Filozofia wskazuje nam wzorce do których powinniśmy dążyć, kiedy zagubimy się w swojej pogoni za sukcesem i poznaniem. To nauka, która też w swojej istocie opiera się tylko na wszelkich ogólnych prawach nauk wcześniejszych, ale jej głównym argumentem jest logika formalna. W ten sposób wracamy na sam początek naszych rozważań, czyli do logiki i domyka się teoria istoty nauki (rys.1.).

 

Rys.1. Schemat obszarów nauki

 

Jeżeli w jakimkolwiek obszarze nauki natrafimy na niewytłumaczalną w logiczny sposób lukę lub trafimy na nielogiczność, powinniśmy zawsze zajrzeć na niższy poziom nauki i sprawdzić czy znajdziemy rozwiązanie tego problemu w tym obszarze nauki. W taki sposób postępujemy, tak długo, aż znajdziemy obszar nauki, w którym uda się nam dany problem rozwiązać 6, a następnie przenosimy to rozwiązanie na wszystkie kolejne poziomy nauki, poprawiając ewentualnie napotkane tam błędy w zakresie poszukiwanego problemu. Jest to jedyny logiczny sposób na scalenie całej posiadanej wiedzy i wyjaśnienie wszystkich potrzebnych, niezbędnych w naszym mniemaniu problemów nauki. Nie możemy jednak zapominać, że istnieje ważny podział nauk, który jest usytuowany pomiędzy chemią i biologią. Tam pojawia się życie i to tam jest najtrudniejsza granica. To granica pomiędzy naukami deterministycznymi, a naukami probabilistycznymi. Podczas przekraczania tej granicy poznania musimy zachować szczególną ostrożność, gdyż jest to granica działania logiki formalnej. Wraz z życiem wchodzimy do zagadnień przypadkowych i nielogicznych. To skutek procesów życiowych, które mają często charakter losowy. To także efekt działań istot świadomych, które podejmują swoje wybory (decyzje) w sposób subiektywny i najczęściej niezgodny z matematycznymi rozkładami ich prawdopodobieństw ich realnych konsekwencji 7.

W trakcie odkrywania nowych teorii należy pamiętać o kilku podstawowych zasadach, a mianowicie, że:

1. Rozwiązanie prostsze, jeżeli tylko dobrze wyjaśnia dane zjawisko, jest lepsze od bardziej skomplikowanego,

2. Nigdy nie zaczynajmy teorii od czegoś, co jest dla nas niewytłumaczalne,

3. Jedyne prawdziwe aksjomaty istnieją w logice formalnej i matematyce,

4. Nigdy nie należy opierać nowej teorii na prawach i paradygmatach, co do których mamy jakiekolwiek wątpliwości co do ich poprawności (słuszności). Jeżeli mamy takie wątpliwości to zawsze zaczynajmy nową teorię od praw logiki i aksjomatów matematyki,

5. Obszary nauki opisujące jakąkolwiek formę życia, w szczególności życia świadomego, mogą bazować co najwyżej na paradygmatach, czyli powtarzalnych obserwacjach o silnej predykcji,

6. Jeżeli predykcja paradygmatów z jakiegokolwiek powodu zostanie na dłuższy okres osłabiona, to należy znaleźć nowe paradygmaty dla danego zjawiska związanego z działaniem form życia świadomego.


 

1 Teoria determinizmu Wszechświata
2 Teoria o powstaniu i działaniu Wszechświata
3 Teoria o istocie życia

4 Teoria o zasadach istnienia życia
5 Teoria homo hedonistic
6 W ostateczności cofamy się aż do matematyki i tam poszukujemy pierwotnych rozwiązań.
7 Teoria homo hedonistic – część o procesach decyzyjnych